Kan jouw werk door robots worden overgenomen?

Gu Song heeft onlangs actie ondernomen op het gebied van robots en kunstmatige intelligentie. Hij tekende een overeenkomst met een bedrijf voor de gezamenlijke ontwikkeling van een medische robot met kunstmatige intelligentie en kondigde aan dat hij in de Verenigde Staten een specifiek karaktersysteem voor robots heeft ontwikkeld. Het eerste is niet nieuw; denk bijvoorbeeld aan de Britse robotchirurgiesystemen, zoals de Amerikaanse robot die in de oorlog wordt ingezet, of de op afstand bediende operatierobots van Jun Fang, die al een zeer hoog technisch niveau hebben bereikt. Wat betreft de robot, die volgens de beschrijvingen slechts een simpele kopie van menselijk gedrag is, zonder dat de robot een echte persoonlijkheid heeft. We denken zeker niet dat dit de menselijke vooruitgang zal ondermijnen. Het is saai om steeds maar weer over robots en de dreiging van kunstmatige intelligentie te praten, maar we kunnen het net zo goed hebben over een veel eenvoudiger onderwerp dat nauw verbonden is met het leven van iedereen: kan jouw werk ooit door robots worden vervangen? Dit onderwerp klinkt misschien wat vergezocht, maar veel Foxconn-medewerkers zullen de concurrentie van robots wel degelijk hebben ervaren. Vorige maand kondigde het moederbedrijf van Foxconn, de Hon Hai Group, aan dat het mogelijk duizenden robots zou introduceren ter vervanging van mensen, om zo de arbeidskosten te verlagen. Tegelijkertijd vertelde Hon Hai-voorzitter Terry Gou aan de pers dat Hon Hai binnen drie jaar zeventig procent van de productielijnen wil automatiseren en van plan is werknemers te vervangen door robots om de productie-efficiëntie te verbeteren. Al in 2011 had Gou een soortgelijke uitspraak gedaan, namelijk dat Hon Hai een miljoen robots zou inzetten ter vervanging van werknemers. Hon Hai heeft momenteel in totaal ongeveer een miljoen werknemers in China. Economen en critici van Hon Hai in Lao volgen het programma vanuit een ecologisch perspectief, omdat het de huidige personeelstekorten bij Hon Hai zou verlichten en conflicten in Lao zou verminderen. Het zou werknemers kunnen verlossen van eindeloze overuren door middel van eenvoudige, mechanische arbeid. Veel optimistische financiële commentatoren stellen dat de populariteit van robottechnologie werknemers kan bevrijden van saaie, zware en zelfs gevaarlijke werkomgevingen, waardoor hun werk en leven comfortabeler en waardiger worden. Wat betreft het mogelijke banenverlies door robottechnologie, geloven veel economen dat de verloren banen zullen worden gecompenseerd door andere sectoren, zoals de robotproductie. Deze gedachtegang doet vaak denken aan de film 'Charlie en de Chocoladefabriek', waarin Charlie's vader in de tandpastafabriek werkt en verantwoordelijk is voor het vullen van de zakjes tandpasta en het dichtdraaien van de dopjes. Om de productie-efficiëntie te verbeteren, koopt de fabriek echter een robot die dit doet, waardoor Charlie's vader zijn baan verliest en zijn gezin in de problemen komt. Na de film vindt Charlie's vader echter een betere baan in de tandpastafabriek, of beter gezegd, hij is alleen nog maar verantwoordelijk voor het repareren van de machines die hij eerder gebruikte. En natuurlijk hebben sommige economen zich stellig uitgesproken, namelijk dat zelfs als de daaruit voortvloeiende werkloosheid normaal is, mechanisatie en automatisering de ontwikkelingsrichting is van geavanceerde productiviteit, en dat daarom offers noodzakelijk zijn. Toen de industriële revolutie ten einde kwam door machinaal werk, stroomden gewone mensen de fabrieken binnen om machines te vernielen, maar de historische trend van productiemechanisatie is onstoppelijk. Naarmate de maatschappij zich ontwikkelt en vooruitgang boekt, zullen er nieuwe banen ontstaan, dus hoeft men zich niet al te veel zorgen te maken. Eric en Andrew van het Massachusetts Institute of Technology denken daar echter anders over. In hun gezamenlijk geschreven boek, waarin ze de werking van machines demonstreren, stellen ze dat de productie van dezelfde goederen steeds minder werknemers vereist, en uiteindelijk het aantal werknemers tot bijna nul reduceert. Dit is ongetwijfeld een zorgwekkende conclusie. Eric en Andrew proberen dit probleem op te lossen door middel van organisatorische innovatie. Ze denken aan platforms zoals Kickstarter, Amazon en Mechanical Turk. Het crowdsourcingmodel zal leiden tot stagnatie van het mediane inkomen in Amerika. In China is het probleem echter mogelijk nog ernstiger. De werkloosheid in de Verenigde Staten is hoog, met name onder werknemers met een laag opleidingsniveau. Desondanks is er nog steeds een groot aantal werknemers dat moet concurreren met machines. Chinese werknemers, met name migrantenarbeiders, zijn kwetsbaarder in de concurrentie met robots. Ze beschikken vaak niet over de benodigde specialistische kennis en de voordelen van goedkope arbeid. Bovendien kampt de tweede generatie migrantenarbeiders met een nog ernstiger probleem. Velen van hen hebben zelfs geen basisvaardigheden in de landbouw geleerd en zijn meer afhankelijk van het moderne stadsleven dan van de gemakken die hun ouders hen boden. Deze jongeren horen in feite thuis in de stad en vinden het moeilijk om terug te keren naar het platteland. En met de voortschrijdende mechanisatie in de landbouw, zullen ze, zelfs als ze terugkeren, waarschijnlijk moeilijk een eigen plek vinden. Ze zullen te maken krijgen met concurrentie van de robotgeneratie, en als ze die concurrentie niet aankunnen, zal dat een enorme tragedie zijn. Hoewel ik denk dat arbeidsmigranten als eersten de impact van robots zullen ondervinden, wil dat niet zeggen dat andere zogenaamde intellectuele werknemers zich geen zorgen hoeven te maken. De impact van technologie is van alle kanten merkbaar; online onderwijs kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de professionele ontwikkeling van docenten, enzovoort. Hoe we met de impact van technologie omgaan, is iets waar we allemaal over na moeten denken. Ik weet niet of er in deze wereld zoiets bestaat als 'vernederend werk', maar ik weet wel dat het iets heel anders is: werkloosheid is niets minder dan een verlies aan waardigheid.